آزمون کارشناسی ارشد کتابداری

ý  برجسته ترین رویداد نهضت کتابخانه ای در قرن هفدهم بر پایی کتابخانه بودلیان آکسفورد به سال 1602 با مجموعه ای بالغ بر 2000 جلد بود.

ý  در عصر کتابهای زنجیر شده ، تنها در کتابخانه دانشگاه کمبریج این اصل { امانت ندادن کتاب} دگرگون شد. و برای نخستین بار امانت مواد مورد حمایت قرار گرفت. 

ý    تاریخ تاسیس کتابخانه دانشگاه  کمبریج به قرون وسطی برمی گردد.

ý    تفاوت کتابخانه دانشگاه کمبریج با دانشگاه آکسفورد ، امانت دادن نامحدود کتاب توسط کتابخانه ی دانشگاه کمبریج است. 

ý    در انقلاب فرانسه کتابدار تنها مسوول طرح کتابشناسی ملی بود.

ý  نخستین مدرسه کتابداری در سال 1887 به همت ملویل دیویی آغاز به کار کرد.این مدرسه در ابتدا بنام مدرسه اقتصاد کتاب نام گرفته بود و در کلمبیا

ý    انجمن کتابداران آمریکا به سال 1876 در فیلادلفیا ، بنیان نهاده شد.

ý    مجله کتابداری آمریکا برای نخستین بار در سال 1876 منتشر شد.

ý    یکی از روند های مهم قرن 19 - تراکم و افزایش قابل درک مجموعه کتابخانه ها -  بوده است .

ý    نهضت اصلاحات دینی در اواسط قرن 19 در دانشگاه های بریتانیا آغاز شده است.

ý    کتابخانه کنگره در سال1800 با یک مجموعه 3000 جلدی بنبان نهاده شد.

ý    طرح رده بندی کتابخانه کنگره در اصل توسط مارتل  و ستفانسون ریخته شد.

ý    منشا کتابخانه ملی شوروی ، کتابخانه رومیانتسف  است.

ý    پیشرفت کتابخانه عمومی به معنی نوین کلمه در نیمه دوم قرن 19 شروع شد.

ý  مهمترین ویژگی پیشرفت کتابخانه در امریکا در خلال سه ربع نخست قرن 19 تاکید فزاینده بر کتابخانه های آبونه ای و اختصاصی بود. 

1.      بیش از 25 قرن است که کتابخانه در جهان وجود دارد.

2.      کتابخانه بزرگ اسکندریه در 200 سال قبل از میلاد مسیح رونق داشت.

3.   هربرت موریس کشمور : همه کارگران خوب تصدیق می کنند بر دوش دیگران ایستاده اند . آنها از اسلاف خود برای آنچه انجام داده اند سپاسگزارند و اگر در جریان پیشرفت فن و حرفه شان باشند ، وظایف خود را با هوشیاری و کفایت بیشتری انجام خواهند داد. این جمله در زمینه تاریخچه فهرست نویسی در کتابخانه ها بیان شده استت.

4.   برویک سه یرز : برای هر کتابدار اندیشمند آگاهی از تاریخ و ابزاری که هر روز به کار می برد  ضرورتی آشکار است .  این جمله در باره تاریخچه طرح های رده بندی در کتابخانه ها مطرح شده است.

5.      نظریه گرفت یا  خسوف و کسوف در کتابداری توسط ارنست ساویچ مطرح شده است .

6.      Grey Friars :    عنوانی که به راهبان فرقه فرانسیسیان اطلاق می شود.

7.      Thomas James  :  نخستین کتابدار کتابخانه بودلیان ( 1573-1629 )

8.      کتابداری بریتانیا با دو عامل آغاز شد:  " تاسیس انجمن کتابداران بریتانیا"  و  " نهضت کتابخانه های عمومی "

9.      کتاب سرگذشت کتابخانه ها " memories of libraries " اثر ادوارد اد واردز است .

10. گابریل نوده نویسنده کتاب نظریه هایی در باب تاسیس کتابخانه ها که نخستین رساله در علم کتابداری محسوب می شود .

فصل دوم : برهان امکان و وجوب

• بنیاد تمام تلاش های فکری و عملی انسان اصل علیت یا علت و معلول است.
• محتاج را معلول و محتاج الیه را علت می نامند.
• اصل علیت را می توان از تحلیل صدفه و اثری که که از موجود دیگری که این پدیده بدان وابسطه است.  بدست می آید.
• اصل علیت به عنوان یک اصل فلسفی همواره مورد قبول همه فلاسفه به جز فلاسفه حسی بوده است ودانشمندان هم آن را به عنوان یک اصل متعارف گرفته و تکیه گاه همه علوم دانسته اند
• تنها کسی که در اصل علیت تردید داشت هیوم انگلیسی است
• رابطه علیت رابطه ای است وجودی ، عینی و خارجی ، نه ذهنی
• اصل علیت یک اصل عقلی است که از حقائق عینی نشات می گیرد.
• قانون علیت قضیه ای است عقلی و علمی است حصولی که از علم حضوری نفس به افعال خویش به دست آمده است.
• علت تامه :  علتی که تمام آنچه را که معلول برای پیدایش و تحقق ، به آن نیاز دارد در بر داشته باشد و به محض تحقق یافتن آن ، معلول ضرورتا تحقق یابد
• علت ناقصه : علتی که به حد علت تامه نرسیده باشد و بنابراین وجود آن برای پیدایش معلول لازم است
• علت مرکب : علتی که جزء دارد خواه جسم خارجی مانند جسم و خواه جزء عقلی مانند نوع  که ترکیبی است از جنس و فصل
• علت بسیط : علتی که جزء ندارد.
• علت حقیقی : علیت نفس نسبت به حالات نفسانی خودش از قبیل علم و اراده
• علت معده : قرار گرفتن شی متحرک در هر یک از نقاط مسافت که موجب آمادگی ورود آن برای ورود به نقطه بعدی شود.
• علت قریب : علت بی واسطه شی است . مانند ، دست که بدون واسطه باعث و علت حرکت خود می شود.
• علت بعید : علت با واسطه است . مانند تصمیم به حرکت دادن دست
• علت مادی ( چوب صندلی ) علت صوری ( شکل صندلی ) علت فاعلی ( سازنده صندلی ) علت غایی ( نشستن روی صندلی )
• علت داخلی یا قوام : مجموع علت های مادی و صوری را گویند
• علت خارجی یا علت وجود : مجموع علت های فاعلی و غایی را گویند
•  رابطه علت و معلول : الف ) رابطه ضرورت    ب) رابطه سنخیت      ج ) استحاله بقای معلول بدون علت تامه
• رابطه علت و معلول مثل رابطه سلسله اعداد است . ( ضرورت ) مثلا بیان 1 و 2 و 3  عدد 2 باید حتما بین 1 و 3  قرار گیرد زیرا واقعیت عدد 2 همین است

فصل اول : جهان بینی

§       نوع برداشت و طرزتفکری که یک مکتب در باره جهان و هستی عرضه می دارد ، زیر ساز و تکیه گاه فکری آن مکتب به شمار می رود ، جهان بینی نامیده می شود .

§       حکما حکمت را دونوع تقسیم کرده اند : الف ) حکمت نظری یعنی دریافت هستی آنچنانکه هست   ب) حکمت عملی  - یعنی دریافت خط مشی زندگی است آنچنانکه باید باشد.

§              جهان بینی ریشه دیدن در آن دارد یعنی شناخت و با جهان احساسی فرق دارد.

§              شناخت از مختصات انسان است ولی احساس بین انسان و سایر جانداران مشترک است.

§              جهان شناسی به نیروی تفکر و تعقل انسان بستگی دارد.

§              جهان بینی انواع مختلف دارد : الف ) تجربی  ب) فلسفی   ج ) دینی

§               علوم تجربی مبتنی بر دو چیز است : الف) فرضیه   ب) آزمون

§              فرضیه در ذهن دانشمند نقش می بندد – آزمایش می کند و در صورت تائید می شود اصل علمی

§              بزرگترین مزیت کشفیات علوم تجربی – دقیق – جزئی و مشخص است.

§              علوم تجربی در باره یک موجود جزئی هزاران اطلاع به انسان می دهد.

§              علوم تجربی قادر است از یک برگ درخت ، دفتری از معرفت بسازد.

§       علوم تجربی چون قوانین خاص هر موجود را به بشر می شناساند ، راه تصرف و تسلط بر آن موجود را نیز به او می نمایاند. و از این راه صنعت و تکنیک به وجود می آید.

§              دائره علوم تجربی محدود به آزمون است.

§              علوم تجربی در تعقیب علت ها و سببها و معلولها و اثر ها تاحد معینی پیش می رود و بعد به نمی دانم می رسد.

§       علوم تجربی مانند نور افکن قوی است که فقط محدوده معینی را روشن می کند از نظر علوم تجربی جهان مانند کهنه کتابی است که اول و آخرش افتاده است

§              جهان بینی تجربی جزء شناسی است . علوم تجربی ارزش عملی و فنی دارد و نمی توند تکیه گاه ایدئولوزی قرار گیرد .

§       ایدئولوژی نیازمند نوعی جهان بینی است که : 1 – به مسائل کلی جهان پاسخ دهد.   2 – یک شناسایی پایدار و قابل اعتماد و جاودانه بدهد   3 – آنچه ارائه می دهد ارزش نظری و واقعیت نمایی داشته باشد. نه صرفا عملی و فنی

§       جهان بینی فلسفی چون متکی به یک سلسله « اصول » است  و آن اصول اولا بدیهی و برای ذهن غیر قابل انکارند و با روش برهان و استدلال پیش می روند . دوما عام و در بر گیرنده اند  ( موجود بما هو موجود )

نشانه گذاري طرح :

الف ) نشانه گذاري حرفي – عددي

ب ) نشانه گذاري عددي

سرفصل هاي طرح  يك نوشته تحقيقي  به كدام صورت تنظيم مي شود؟

1 . توالي تاريخي 

2 . روابط علت و معلولي

3 . اهميت مطالب

 نكاتي را كه بايد در تدوين طرح مدنظر داشت ، عبارتند از :

1 . سازگاري طرح با نوشته اصلي 

2 . همسنگي اجزاء طرح .

3 . جامعيت و مانعيت 

4 . وحدت معيار

5 . پرهيز از رده تك عضوي .

انواع طرح :

طرح را از لحاظ ميزان اطلاعات و ساخت دروني به پنج نوع عمده تقسيم مي كنند:

1 . طرح واژه اي

2 . طرح عبارتي

3 . طرح جمله اي

4 . طرح پاراگرافي

5 . طرح تركيبي

براي نظم بخشيدن به نوشته ، تدوين طرح ضروري است و فوايدي بر آن مترتب است كه عمده ترين آنها عبارت است :

1 . روشن ساختن گستره كار

2 .گزينش احتمالي يكي از سرفصل ها به عنوان موضوعي مستقل

3 .آسان كردن زمان بندي كار

كتابشناسي مقدماتي يا كتابشناسي حين كار : پس از آماده شدن طرح ، بايد منابع مورد نياز تحقيق را گرد آورد و سياهه اي از مشخصات آنها را فراهم كرد چنين سياهة اي را « كتابشناسي مقدماتي » يا « كتابشناسي حين كار» مي خوانند

اندازه  برگه هايي كه براي تهيه – كتابشناسي مقدماتي يا حين كار – استفاده مي شود چقدر است ؟ 

جواب :  5/7 در 5/12 

انگيزه هاي نگارش علمي چيست ؟

1 . كسب رضايت خداوند

2 . تبديل دانش شخصي به دانش اجتماعي

3 .تملك يا شخصي كردن داتنش

4 . انگيزه تنازع بقا ( شعار بنويس و زنده بمان )

در پژوهش هاي علمي دو عنصر مشخص وجود دارد ؟  الف) فرايند تحقيق     ب) فرآورده آن

پوپر : هر عمل در علم  كاري است كه متوجه رشد دانش علمي است.

چگونگي ارتباط از طريق نوشتن تابع دو گونه ساختار است :

الف) ساختار دروني : روابط ميان اجزاءو عناصري كه نوشته را هويت مي بخشدو آن را قابل خواندن مي كند

ب ) ساختار بيروني : رابطه هر نوشته با نوشته هاي پيشين كه از طريق استناد به آثار گذشته ، موضع خود را در بافت و شبكه علمي يك رشته يا حوزه ي علمي مشخص مي كند

ويژگي هاي هر نوشته علمي بر حسب چه مواردي متفاوت است؟

الف) اينكه چه هدفي را دنبال مي كند

ب ) براي چه بستري ( درسنامه ، مجله ، دائره المعارف و... ) تهيه و تدوين شده است. 

نخستين گام در امر نگارش چيست ؟  جست و جو و انتخاب موضوع

موضوع گزيده شده براي نگارش علمي – به هر دليل كه انتخاب شده باشد - ناگزير ازاحراز چه شرايطي است ؟

1 . موضوع حائز اهميت و شايسته بررسي و مطالعه باشد

2 .طرح مطلب به گونه اي باشد كه مخاطبان خود را در عرصه آگاهي و معرفت گامي به پيش برد

3 .گشاينده بحثي نو و داراي هدفي جدي و قابل اعتنا باشد.

در گزينش موضوع چه مواردي مهم هستند ؟

1 . دانش تخصصي

2 .استفاده از منابع

3 .مشورت با اهل نظر 

ضرورت هاي محدود كردن موضوع كدامند؟

1 .محدوديت حجم نوشته

2 .محدوديت منابع

3 .محدوديت مخاطبان

4 .محدوديت زمان

نكته 1 :  عنوان فشرده اي منضبط از مطالب متن است كه گستره بازتر آن در فهرست مندرجات و سپس متن اصلي متجلي است.

نكته 2 :  عنوان هر اثر جلوه اي از هويت آن اثر است ، چه اثر هنري باشد يا علمي

نكته 3 : سرفصل هاي نوشته از جمله شاخص هايي است كه ساختار نوشته را براي نويسنده روشن تر مي سازد.

نكته 4 :  در موضوع گزيني لازم است نسبت به اهميت موضوع ، توانايي پيشبرد و ارتقاء دانش مخاطبان و بديع بودن مطالب اطمينان نسبي حاصل شود

1-     هر پایگاه اطلاعاتی از مجموعه ای رکورد تشکیل شده است.

2-      مجموعه چند فیلد که تحت یک عنوان باشد را رکورد گویند.

3-      برای بازیابی اطلاعات از منطق بدلی استفاده می شود.  

4-      مرکز بانک اطلاعاتی کواستل کشور « فرانسه » است.

5-      هدف از ایجاد شبکه های کامپیوتری « مبادله اطلاعات بین گره ها( Nodes ) و استفاده اشتراکی از منابع اطلاعاتی و کامپیوتری »  است.

6-     دیالوگ dialog بزرگترین میزبان پایگاه های اطلاعاتی است.

7-      AND : برای ترکیب دو مفهوم متفاوت بکار می رود و عبارت را اخص تر می کند.

8-      OR  : برای ترکیب عبارات مشابه بکار رفته و عبارت را گسترش می دهد.

9-      NOT : جستجو را اخص تر می کند .  

10- نقطه ضعف توپولوژی ستاره ای « وابسته بودن کل شیکه به کامپیوتر مرکزی » می باشد.

11- در عصر تکنولوژی های جدید توجه اداره کتابخانه به « تسهیل و تسریع ارتباط بین استفاده کننده و مراکز اطلاع رسانی »  است .

12-  Compendex   در مورد علوم فنی و مهندسی است .

1-     بلیز پاسکال فرانسوی نخستین ماشین جمع زن مکانیکی را در سال 1642 ساخت.

2-     اولین کامپیوتر الکترونیک جهان به نام Marll   در سال 1939 توسط کمپانی IBM  ساخته شد.

3-     اولین کامپیوتر تمام الکترونیک جهان به نام آنیاک  در سال 1946 ساخته شد .

4-     انواع کامپیوتر ها : الف ) Mainframe    ب) PC

5-     پایانه های هوشمند کامپیوتر هایی از نوع PC هستند که خود نیز دارای قابلیت پردازش و نگهداری اطلاعات به صورت محلی هستند.

6-     انواع شبکه از نظر توپولوژی : خطی ، گذری – حلقوی – ستاره ای – خطی علامتی – حلقه ای علامتی

7-     تغییر عالمت ها از دیجیتال به آنالوگ را مدولاسیون گویند و وسیله  آن را  مودم گویند.

8-     ISDN – شبکه دیجیتال برای انتقال علائم دیجیتال به کار

9-     ESA-ERIS  این شبکه اطلاعاتی که روی کامپیوتر آزانس فضایی اروپا قرار می گیرد حدود 100 پایگاه اطلاعاتی در مورد موضوع های فنی

کتاب های امالی : متون قدیمی از مطالب گفته شده یک استاد که توسط شاگرد املا می شده است .

کتاب های تقریرات : گردآوری آزاد از مطالب و درس های یک استاد .

این نوع کتاب ها زیر نام گرد آورنده فهرست می شوند.

مهمترین منبع غیر فارسی برای برای جستجوی نمونه فهرستبرگه کتاب های گوناگون چه نام دارد ؟ NUC 

نحوه انتشار NUC :

1983 ( به صورت میکروفیش در چند قسمت مولف ، عنوان ، موضوع ، فروست . )

1990 تا 1997 ( به صورت لوح فشرده  )  از 1998 ( اینترنتی )

نقش کتابخانه ملی برای ناتیس (نظام ملی اطلاع رسانی ) مهم است.

برنامه UBC – UAP توسط ایفلا آغاز شد.

کتابشناسی ملی نمایشگر هوشیاری فکری و میراث معنوی ملت ها و از جمله ابزار حیاتی برای فهرستنویسی مشترک است.

روش های مرسوم بازیابی اطلاعات از منابع کتابخانه عبارتند از :

        نمایه سازی و چکیده نویسی – فهرستنویسی – رده بندی و ترجمه

Inverted File  : بایگانی مقلوب

دوران بازیابی کامپیوتری اطلاعاتی   :   اوایل دهه 1960

ISO  :    ارتباط متقابل نظام های باز

مدخل :    واحد اطلاعاتی کتابشناختی در کتابشناسی است .

مرلین :   نام شبکه اطلاعاتی  کتابخانه ای ماشین خوان بود که کتابخانه بریتانیا طرح ریزیکرد.

بلیز :   خدمات اطلاع رسانی خودکار کتابخانه بریتانیا

پالئو گرافی  :  علم خط نبشته های قدیمی و شیوه های قدیم خط نویسی ( قرن 18 )

اونوماستیک  :  مطالعه و بررسی اسامی خاص است. و دارای شاخه های فرعی زیر می باشد :

   توپونومی  ( مطالعه اسامی مکانها )  --  هیدرونومی ( رودها )  --  آنتروپونومی ( افراد ) که هر سه ریشه یونانی دارد.  

کدیکولوژی  : علم مطالعه تاریخچه نسخ خطی و نحوه استفاده از آنها را بیان می کند.

بنیانگذار مطالعات مربوط به اسامی مکانها « فرانسه » است.

باستانشناسی : متکی بر تاریخ بی نوشتار است.    قوم شناسی : متکی بر تاریخ شفاهی است.

س : طراح سیاهه منتخبی از کتاب ها یا کتابشناسی گزینش چه کسی بود؟

        ج : گوتفرید لایبنیتز

س  : کدام کتابخانه ها نقش مهمی در پیشرفت کتابخانه های  قرن هفدهم و هیجدم  ایفا کرد ؟

        ج : کتابخانه های شخصی

س : آغاز علم کتابداری از چه قرنی و پیشگامان آن چه کسانی بودند؟

ج : قرن 19 – پانیتسی ، ادواردز ، ملویل دیویی

س : درچه سالی و به همت چه کسی نخستین مدرسه کتابداری شروع به کار کرد؟

ج : 1887 – ملویل دیویی

س : انجمن کتابداران آمریکا در چه سالی و در کجا تاسیس شد؟

ج : 1876- فیلادلفیا

جهت مشاهده دفترچه راهنمای کارشناسی ارشد روی مطلب بالا کلیک کنید 

س : تاریخ شغل باستانی کتابداری به چه زمانی برمیگردد.؟

ج : آشور بانیپال

س : فواید فلسفه کتابداری را نام ببرید؟

ج : 1 - اعتبار بخشیدن به علم کتابداری که به کندی پیشرفت میکند.2- رساندن کتابخانه به جایگاه مشخص و معینی در سازمان اجتماعی . 3 – دقت و اطمینان در کار که از شناخت روشن هدف برخواهد خواست. 4-معنا بخشیدن به روندهای فنی و مکانیکی . 5 – به وجود آمدن نوعی حس وحدت حرفه ای

س : اصول پنجگانه کتابداری ( رانگاناتان ) را نام ببرید؟

ج : 1- کتاب برای استفاده است. 2 – هرخوانندهای کتابش 3 – هر کتابی خواننده اش  4 – وقت خواننده را هدر ندهید. 5 – کتابخانه اندامواره ای است زنده و پویا

س : کدام اصل از اصول پنجگانه کتابداری مفهوم « آموزش برای همه » را می رساند. ؟

ج : اصل دوم ( هر خوانند ه ای کتابش ) 

س : مفهوم « نظام دسترسی آزاد » مربوط به کدام اصل کتابداری است ؟

ج : اصل سوم ( هر کتابی خوانند ه اش  )

س : مواردیکه  برای اطمینان از اجرای اصل هر کتابی خوانند ه اش بنیان نهاده شده است؟

ج : 1 –تمهیدات و نواوری های فنی  2 – دسترسی ازاد   3 – تنظیم رده ای قفسه ها   4 – فهرست نویسی تحلیلی

س : در بنیاد کدام نوع کتابخانه هدف  اجتماعی مافوق همه چیز است ؟

ج : کتابخانه عمومی

س : نیاز به کدام نوع کتابخانه از آموزش و پرورش ، که علاقه به پیشرفت و تعالی شخصیت است ، بر می خیزد.؟

ج : کتابخانه آموزشگاهی 

س : کتابخانه دانشکده ای صورت گسترش یافته کتابخانه ........... است ؟

ج  :  کتابخانه آموزشگاهی

س : چه کسی کتابخانه را «  وسیله بی طرف جامعه ای هدفدار »  می داند. ؟

ج : مک کالوین  ( Mc Calvin )

س : بخش اعظم مجموعه کدام نوع کتابخانه را ، آخرین ویرایش های مواد غیر کتابی و کتابهای مربوط به سازمان مادر تشکیل می دهد. ؟

ج : کتابخانه اختصاصی 

س : عوامل مهم در پیشرفت تمدن و ایجاد دگردیسی سریع اجتماعی چیست ؟

ج : آموزش و کتابخانه

س: کدام شخصیت به کمیت مجموعه کتابخانه اهمیت می داد و کتابخانه را محل ارائه اطلاعات علمی می دانست ؟

ج : گوتفرید لایبنیتز

دانش کتابشناسی:

ماخذ شناسی و استفاده از کتابخانه/ پروین انوار (تهران: زوار 1375)

مجموعه سازی / ریچازد گاردنر؛ ترجمه اسدالله آزاد (مشهد: آستان قدس رضوی، 1376)

خدمات فنی / پوری سلطانی (تهران: کتابخانه ملی ایران، 1378)

ارتباط شناسی و کتابداری / جان باد؛ ترجمه محبوبه  مهاجر، نورالله مرادی (تهران: سروش، 1377)

مدیریت آرشیوهای دیداری و شنیداری/ نورالله مرادی (تهران: نشر کتابدار، 1380)

مواد غیر کتابی در کتابخانه ها / ریچارد فوترگیل، یان بوچارت؛ ترجمه کاظم خادمیان، ویراسته اسدالله آزاد (مشهد: آستان قدس رضوی، 1379)

اطلاع رسانی:

آشنایی با تکنولوژی اطلاعاتی / کیت، بهان؛ ترجمه مجید آذرخش و جعفر مهراد (تهران: نشر کتابدار، 1379)

اینترنت / مهدی ابراهیمی (تهران: نشر کتابدار، 1379)

فوریت های اینترنت، راهنمای جامع برای دانشجویان، معلمان، کتابداران و همه علاقه مندان / موسی جعفربیگلو (تهران: دبیزش، 1378)

زبان و ادبیات فارسی:

برگزیده متون ادب فارسی / دکتر تجلیل، حاکمی (نشر دانشگاهی)

زبان و نگارش فارسی / دکتر احمد گیوی، دکتر حاکمی و ... (انتشارات سمت)

دستور زبان فارسی، تجزیه و ترکیب / دکتر خانلری

زبان انگلیسی:

1.Reading and thinking in English (جلد های 1، 2 و 3)

2. Reading through Interaction (جلد های 2 و 3)

3. Expanding Reading skills

4.Developing Reading skills

5. Mosaic 1 Reading (intermediate – high intermediate)

¨      یکی از نسخ خطی مزین و زرنمای معروف « کتاب کلز » است که در قرن هشتم تهیه شده است.

¨      از لحاظ ساختار کتابخانه های مسیحی تقلیدی از کتابخانه های الحادی بود .

¨   از ویژگی های جالبی که برای نخستین بار در نیمه دوم قرون وسطی ثبت گردید، تقسیم کتابخانه به libraria magna  و  libraria parva   می باشد.    

¨      Libraria magna : کتاب هایی را که عموما برای مطالعه دردسترس بود و معمولا به واسطه مهم بودن زنجیر میکردند.

¨      Libraria parva  :کتاب هایی که عمدتا تکراری و غیر مهم بودند .

¨      اختراع صنعت چاپ توسط یوهان گوتنبرگ از االی ماینز آلمان در سال 1456 صورت گرفت .

¨      نخستین کتابی که با حروف فلزی  چاپ شد انجیل 42 سطری مشهور در بین سالهای 1450 و 1456

¨      نخستین آثار چاپی را اینکونابولا می نامیدند که از واژه لاتین Incunabulum  به معنای گهواره گرفته شده است.

¨      عصر جدید رسما از قرن هفدهم اغاز می شود ودر خلال این قرن پندار « کتابشناسی جهانی » برای نخستین بار مطرح می شود.

¨      در اواخر قرن هفدهم روزنامه ها پیدا شدند.

¨      نخستین دائره المعارف نوین در سال 1630 در سویس انتشار یافت .

¨      قدیمی ترین تک نگاشت چاپی کتابداری به نام « نظریه هایی در باب تنیظیم یک کتابخانه » توسط گابریل نوده در سال 1627 منتشر شد.

¨      اندیشه مترقی واسپاری کتابها در خارج از حوزه کتابخانه را به گابریل نوده نسبت می دهند .

¨      گابریل نوده پیشنهادکرده بود که کتاب ها به « اشخاص متشخص کاملا مشهور » امانت داده شود

¨   اصل مفهوم کتابدار بمنزله متخصصی در تهیه اطلاعات کتابشناختی وموثر در سازماندهی مناسب محتوای دانش موادکتابخانه ای برای سهیل خدمات کافی به مشتاقان یادگیری و دانش  پژوهان را شاید بتوان به « گابریل نوده » نسبت داد.

¨      جان دیوری کتابداری حرفه ای بود که باسمت کمک کتابدار ، کتابخانه سلطنتی را اداره میکرد.

¨      جان دیوری را نخستین نظریه پرداز کتابداری انگلستان مینامند.

¨   جان دیوری به هنگام خدمت در کتابخانه سلطنتی دو نامه  درباب وظایف کتابدار حرفه ای به « ساموئل هارتلیب » نوشت . که این دو نامه در سال 1650 با عنوان « کتابدار اصلاح شده» منتشر شد.

¨      جان دیوری معتقد بود هدف کتابداری « راه یافتن و انتقال منابع دانش به جستجوهای مناسب است.»

¨      گوتفرید ویلهلم لایبنیتز : متصدی دو کتابخانه عمده آلمان یعنی « هانور و ولفن بوتل » بود.

¨   گوتفرید ویلهلم لایبنیتز : به کمیت مجموعه کتابخانه اهمیت میداد و به خصوص برادبیات جاری تاکید می ورزید و کتابخانه را محل ارائه اطلاعات عملی می پنداشت. همانگونه که به علوم کاربردی ( عملی ) توجه خاص داشت . پندارهای وی تا حد زیادی برایجاد ، سازماندهی و مدیریت کتابخانه دانشگاه گوتینگن ؛ که یکی از بزرگترین و مهمترین کتابخانه های عصر بود موثرواقع شد.

¨              

¨      کتابداری رشته ای ترکیبی است که موضوعات متعددی اجزای سازنده آنرا تشکیل می دهد.

¨      کتابدار و مورخ هر دو از مواد چاپی و ترسیمی بهره برداری می کنند ( رابطه کتابداری و تاریخ )

¨      در قرون وسطی کتاب ها به قفسه ها زنجیر شده بود

¨      نخستین اصل کتابداری گشاینده در کتابخانه ها بود

¨      دومین اصل « هر خواننده ای کتابش » مفهوم « آموزش برای همه » را می رساند.

¨      سومین اصل « هر کتابی خواننده اش » مفهوم « نظام دسترسی آزاد » را می رساند .

¨      چهار اصل اول کتابداری دال بر طرز فکری است که باید تنظیم و مدیریت کتابخانه ها بر اساس آن ها مشخص شود.

¨      اصل پنجم بر برنامه ریزی و سازماندهی کتابخانه ها اشاره دارد.

¨   هدف های کتابخانه ملی به روشنی و دقت تمام در توصیه های به عمل آمده در سمپوزیم « کتابخانه های ملی اروپا » که به سال 1958 از سوی یونسکو در وین بر پا شد .

¨      کتابخانه ملی : کار پژوهش در مورد فنون کتابداری را بعهده دارد.

¨      کتابخانه ملی : مرکز ملی تهیه کتاب برای نابینایان می باشد.

¨      کتابخانه ملی : به عنوان مرکز ملی نظام مبادله مواد بین کتابخانه ها عمل می کند    

¨      کتابخانه ملی : مجموعه جامعی مشتمل بر آثار خارجی تهیه می کند.

¨      لندهیر : خواندن در چهار مقوله رده بندی می شود: الف ) دلخواهانه  ب) فرهنگی  ج) دستاوردی  د) جبرانی یا ترمیمی

¨      هسل : پیشرفت کتابخانه ها به منزله یک نهاد را باید در چهارچوب جریان های کلی فرهنگی مورد بررسی قرارداد.

¨      تامپسون : تاریخ کتابخانه بخش اساسی از تاریخ پیشرفت معنوی تمدن است.

¨      ادگار جانسون : نویسنده کتاب چارلز دیکنز می باشد.

¨      مجموعه قوانین حمورابی محصول تمدن بابلیان بود. ولی از نوشته های باستانی مشهور مصریان بوده است.

¨      کتابخانه « بورسیپا» از بهترین و مهمترین کتابخانه های – بابلیان – بوده است.

¨      کتابداری به منزله یک پیشه به دوران آشوریان باز می گردد.

¨      کتابخانه آشور بانیپال یک کتابخانه عمومی بود.

¨      کهن ترین نظام نگارش شناخته شده « خط میخی » است و توسط سومریان ابداع شد.

¨      سومریان کهن ترین ادبیات شناخته شده انسان را تدوین کردند.

¨      « پاپیروس پریس » از مشهورترین نوشته های باستانی که مشهور به کهن ترین کتاب عالم است مربوط به مصریان می باشد.

¨      بزرگترین دستاورد تاریخی کتابخانه ای دوران باستان ، تاسیس « کتابخانه اسکندریه»  در « مصر » می باشد.

¨      طراحی کتابخانه اسکندریه را به « بطلمیوس سورتر » و گسترش آنرا به پسرش نسبت می دهند.

¨   وجه مشخصه دوره فرهنگی یونانی شکل رفیع فعالیت ادبی آن بوده است که به عنوان عصر کلاسیک یا عصر طلایی تمدن یونانی هم به آن اشاره می کنند.

¨      شکل معمولی کتابهای یونانی « طومار و کتاب گونه»  بوده است.

بسمه تعالي

رياست محترم سازمان سنجش آموزش عالي كشور

با سلام و آرزوي بهروزي

   به اطلاع مي­رساند كه شيوه طرح سئوال‌هاي آزمون ورودي كارشناسي ارشد كتابداري و اطلاع‌رساني، با توجه به اعتراض برخي گروه‌هاي آموزش كتابداري و نيز دانشجويان، در طول چند سال گذشته داراي كاستي­ها و دشواري‌هايي بوده است.

مهم ترین اصل در تدوین سرعنوان موضوعی کدام است؟

الف) وحدت      ب) نیاز خواننده     ج ) مسایل زبانی       د) ویژگی

پاسخ : گزینه ب

1 . اگر عنوان روی جلد با صفحه عنوان متفاوت باشد :

     الف ) عنوان روی جلد به صورت یادداشت در فهرستبرگه می آید .

ب‌)      عنوان روی صفحه عنوان به صورت یادداشت روی فهرستبرگه می آید .

ج )  عنوان روی جلد و صفحه عنوان در فهرستبرگه می آید.

د )  هیچکدام

پاسخ : گزینه الف

¨      برگه فهرست نویسی 5/7 در 5/12 سانتیمتر است.

¨      اولین برگه ای که برای کتاب ساخته می شود ، برگه مادر یا برگه شناسه است.

¨      مساله مهم در برگه مادر « سرشناسه » یا معرف کتاب است .

¨      منظور از سرشناسه اولین جمله ایست که روی برگه مادر نوشته می شود.

¨   اگر کتاب دارای یک عنوان اصلی و یک عنوان فرعی است هردو عنوان روی برگه نوشته می شود. چنانچه بین دوعنوان هیچگونه ربطی نداشته باشد بین آن دو اکثرا دونقطه ( : )  قرار می دهند

¨      علامت مساوی = برای عنوان به زبان دیگر است.

¨      ISBD  : مخفف International Standard Bibliographic Description یعنی استاندارد بین المللی کتابنامه نگاری می باشد .

¨      مطابق با قواعد فهرست نویسی (  ISBD) تکرار نام پدیدآور بعداز عنوان اجباری است. حتی اگر پدیدآور سازمان یا تنالگان باشد.

¨   سایر اطلاعات مربوط به پدیدآورندگان مثل ذکر نام مترجم و یا مقدمه نویس و غیره از نام پدیدآور اصلی با « ؛ » سیمیکولون یا نقطه ویرگول جدا می شود.

¨      کتابی که برای اولین بار چاپ می شود ، ویرایش اول است که معمولا ذکر ان رد برگه زائد است.

¨   ویرایش دوم به بعد را بعد از نام مولف با علامت نقطه دش .- می اوریم و چنانچه ویراستار خاصی داشته باشد در این صورت نام ویراستار با کمک «  /  » از شماره ویرایش جدا می شود.

¨   اگر کتابی بدون اینکه نویسنده یا ناشر یا شخص ثالثی در متن آن دست ببرد مجددا تجدید چاپ شود ، معمولا مثل چاپ اول محسوب شده و در برگه ذکر نمی شود.

¨      منظور ازفروست عنوان مشترک یک سلسله نشریات به هم پیوسته است.

¨      نام فروست بعد از  « .- » نقطه دش داخل پرانتز روی خط صفحه شمار قید می شود.

¨   از سال 1373 خانه کتاب ایران وابسته به وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی به عنوان مرکز ملی شماره استاندارد بین المللی کتاب ( شابک) به کتاب های منتشر شده در ایران شماره می دهد.

¨      از سال 1375 گرفتن شابک برای کتاب های بالای 25 صفحه الزامی شد.

¨      کتابخانه ملی شابک را درقسمت یادداشت ها می گذارد.

¨   دو فهرست موضوعی مشهور : الف) فهرست موضوعی کتابخانه کنگره امریکا ( برای کتابخانه های بزرگ و تخصصی ) ب) فرست موضوعی سیرز ( برای کتابخانه های عمومی و مدارس )

¨   رف برگه عینا برگه مادر است و برخلاف سایر برگه ها در کشوی جداگانه ای برحسب شماره ای که جای کتاب را در رف های کتابخانه مشخص می کند، تنظیم می شود. 

¨   رف برگه به منزله شناسنامه کتاب است و بهترین نمودار مجموعه کتابخانه محسوب میشود زیرا تمام مشخصات یک کتاب مثل شماره ثبت ، تعداد نسخ و غیره نیز روی این برگه ثبت میشود.

¨   رف برگه ها بیشتر برای استفاده فهرست نویسان و کتابداران است. بهمین دلیل نزد فهرست نویس نگهداری می شود ، نه در برگه دان عمومی که مخصوص مراجعین است.

¨   شماره ثبت کتاب پشت رف ب  رگه ثبت می شود. در پشت رف برگه همچنین تعداد نسخ موجود در کتابخانه ، تعداد جلد ها نیز ثبت میشود.

¨   اگر کتابی دو موضوع و یک نویسنده  و یک مترجم داشته باشد چند برگه بدان تعلق می گیرد و چرا ؟  شش برگه دوتا برای دوموضوع یکی نویسنده و یکی مترجم ویکی عنوان و یکی هم برای رف برگه

¨   اگر شخصی کتاب نویسنده ی دیگری رای خلاصه یا ساده کند، یا منتخبی از آثار نویسنده دگر را منتشر کند ، سرشناسه این کتاب در صورتیکه نویسنده اصلی یکی باشد ، خود نویسنده است. مثلا منتخب گلستان سعدی از محمد علی فروغی زیر نام سعدی فهرست می شود.

¨   اگر شخصی اثار بیش از سه نویسنده را در کتابی گردآورد ، خواه منتخب باشد یا ساده شده و خلاصه ، نام گردآورنده و خلاصه کننده سرشناسه قرار می گیرد. ولی در مقابل نام او کلمه گردآورنده را ذکر می کنیم . مانند قصه های خوب برای بچه های خوب از مهدی آذر یزدی

¨      در مورد جنگ ها و برگزیده اشعار چند شاعر نیز گرداورنده سرشناسه قرار میگیرد   

قسمت اول : فهرست نويسي  : اصول و روشها / تاليف رحمت اله فتاحي و مهدي طاهري

ü      هنگامي كه عنوان روي جلد با صفحه عنوان متفاوت باشد : عنوان روي جلد به صورت يك يادداشت در فهرست برگه نوشته مي شود.

ü      روكش جلد: گاهي اطلاعاتي درباره نويسنده يا كتاب در آن درج مي شود ، اما بيشتر جنبه تبليغاتي دارد.

ü   طبق قواعد فهرست نويسي انگلو – امريكن ، : صفحه عنوان به منزله منبع اصلي اطلاعات ( chief source of information ) و ملاك كار فهرست نويس محسوب مي شود.

ü   پشت صفحه عنوان (  verso of page title   )  كه در آن شناسنامه كتاب در واقع اطلاعات مفصل تري از قبيل عنوان ، نام پديدآور ، شماره جلد يا بخش ، عنوان و شماره فروست و اطلاعات ديگري از قبيل نام ناشر موسسه حروفچيني ، مرتبه چاپ تعداد نسخه هاي چاپ شده ، ( شمارگان يا تيرا‍ژ) و اطلاعات مربوط به حق مولف نشاني و علامت ناشر چاپ مي شود. اين صفحه در واقع اطلاعات صفحه عنوان را تكميل مي كند.

ü   صفحه اهدا ( Dedication Page ) : ارزش اطلاعاتي ندارد و نويسنده حاصل تلاش خود را تقديم دوست يا همسر يا ستادان خود مي كند .

ü   پيشگفتار ( Preface or Foreword  ) : پس از صفحه عنوان و معمولا پيش از فهرست مندرجات مي آيد و مولف در آن در باره علت و چگونگي تاليف اثر توضيح مي دهد و گاه اثرش را با ديگر اثار مشابه مقايسه مي كند. در ضمن پيشگفتار ممكن است توسط فرد ديگري غير از نويسنده نوشته شود. مطالع پيشگفتار به  جهت شناخت بهتر كتاب به خصوص موضوع و محتواي آن و انتخاب سرعنوان موضوعي و شماره رده بندي مناسب ضروري است .

ü   در موارديكه پيشگفتار توسط شخص ديگري غير از نويسنده اصلي نوشته شده باشد: بايد آن را در پيشينه بيان كرد و در پي نوشت براي شخص مورد نظر شناسه افزوده در نظر گرفت

ü   صفخه فهرست مندرجات كتاب : معمولا پس از پيشگفتار و قبل از مقدمه مي ايد . اين صفحه راهماي مطالب و محتواي كتاب و همچون مدخلي براي ورود به متن محسوب مي شود.

ü   مقدمه يا ديباچه (preface- introduction   )  : بخشي از آغاز متن كتاب كه پديد آور به تشريح موضوع يا موضوعات كتاب مي پردازد و ذهن خواننده را براي آشنايي با محتوا و ورود به بخش اصلي ( متن ) آماده مي سازد ارزش اطلاعاتي مقدمه از پيشگفتار بيشتر است . 

1-     تقسیمات فرعی عام : این تقسیمات به خودی خود موضوع قرار نمی گیرند، بلکه تقسیماتی هستند که می توانند به منظور اخص کردن موضوع با خط تیره به موضوع های دیگر اضافه شوند.

2-     فرق تقسیمات فرعی عام با سایر تقسیمات فرعی اساسا در این است که فهرست نویس می تواند آنها را زیر هر موضوعی که می خواهد ، به کابرد.

3-     اگر تقسیم جغرافیایی فقط در برابر تقسیم فرعی وجود داشته باشد ، نام محل باید فقط بعد از تقسیم فرعی ذکر شود. مانند برق – جنبه های اقتصادی – ایران

4-     اگر تقسیم جغرافیایی  هم در مقابل موضوع و هم در مقابل تقسیم فرعی وجود داشته باشد ، باید از اولی چشم پوشید و نام محل را بعد از تقسیم فرعی آورد.مانند: پزشکی – پایان نامه ها – ایران

5-     اگر تقسیم جغرافیایی فقط در مقابل موضوع قرار داشته باشد ، باید نام محل رابین موضوع و تقسیم فرعی آورد .مانند : پنبه – ایران – ابیاری

       1  -   فهرست نویسی بنیادی ، ایجاد برگه فهرست نویسی برای ماده مورد نظر در زمانی است که سابقه فهرست نویسی برای آن در فهرست کتابخانه و منابع دیگر فهرست نویسی پیدا نشده باشد .

2-      فهرست نویسی بنیادی ، شامل فهرست نویسی توصیفی و فهرست نویسی تحلیلی می باشد.

3-   قواعد فهرست نویسی انگلو امریکن برای فهرست نویسی سه سطح تعیین کرده است که عبارتند از : سطح اول ( پایه ) – سطح دوم ( متوسط) – سطح سوم ( مفصل ترین سطح )

4-   چنانچه سازمان یا موسسه ای مسوولیت پدیداوردن اثر را داشته باشد، نام آن سرشناسه اصلی را تشکیل می دهد. در این صورت باید از نام قرار دادی سازمان یا موسسه استفاده کرد مانند یونسکو به جای سازمان علمی فرهنگی و آموزشی سازمان ملل .

5-   عنوان زمانی سرشناسه قرار می گیرد که : الف ) کتاب پدید آورنده مشخصی نداشته باشد  ب) مجموعه مقالات ویرایش شده باشد ، کنفرانس ها ، کتاب ساده شده آموزش زبان ، متن کتاب مقدس ج) زمانی که کتاب بیش از 3 نویسنده داشته باشد.

6-      ارجاع «نگاه کنید» :  این ارجاع در ذیل موضوعی که با حروف سیاه چاپ شده با علامت × مشخص شده است.

7-   ارجاع «نیز نگاه کنید» : استفاده از این ارجاع در فهرست الفبایی سرعنوان های موضوعی فارسی به خاطر جبران نقصی است که از پراکندگی موضوع ها در چنین فهرستی به وجود می آید. بنابراین ارجاع« نیز نگاه کنید » باید نماینده موضوع های مرتبط با موضوع اصلی باشد. علامت اختصاری این ارجاع « ن ن » می باشد .

8-   « ن ن » علامت « نیز نگاه کنید» برای موضوعات جزئی تر است . و «× ×» علامت « نیز نگاه کنید» برای موضوعات کلی تر می باشد.

9-      تقسیم فرعی با علامت « ـــــــــ » مشخص می شود .

10-  تقسیم فرعی دوره ای دوحالت دارد: الف) مربوط تاریخ کشورها  ب) تعداد نشریات

1-     اجزای تشکیل دهنده فهرست های کتابخانه شناسه ها هستند .

2-   انواع شناسه ها عبارتند از :   الف-  شناسه های اصلی  یا برگه های مادر ، ب – شناسه های افزوده  موضوعی  ج- شناسه های افزوده نویسنده همکار ، عنوان ، فروست  ،  د- شناسه های موقت

3-     اولین جمله ای که بر بالای شناسه اصلی ، در اولین خط ، نوشته می شود سرشناسه نامیده می شود.

4-   شناسه های موقت ، معرف هایی هستند که فقط اطلاعات مختصر اولیه مربوط به – کتاب هایی که سفارش داده شده اند- کتاب هایی که در انتظار فهرست نویسی بنیادی هستند- کتاب هایی که به سبب تاخیر در دریافت شماره جدید فهرست نویسی مرکزی در مجموعه قرار نگرفته اند ، در اختیار مراجعه کننده قرار می گیرند.

5-فهرست همگانی – جهت استفاده مراجعه کنندگان تهیه شده و تنظیم الفبایی شناسه های موادی است که در کتابخانه موجود است.

6-شناسه ها -  مجموعه داده های اطلاعاتی برای مشخص کردن و معرفی هریک از مواد کتابخانه هستند.

7-فهرست رف برگه   -  فهرست موجودی  و فهرست کار کارکنان کتابخانه می باشد.

8-فهرست رف برگه   -  نماینده تنظیم کتاب ها و مواد کتابخانه ای دیگردر قفسه های کتابخانه است.

9-فهرست های مستند  -  برای یکدستی و هماهنگی در فهرست نویسی تهیه می شود  و انواع مختلف دارد مانند فهرست مستند اسامی و مستند فروست و مستند موضوع

10-  فهرست مستند فروست -   - در بخش فهرست نویسی کتابخانه نگهداری می شود و نشان دهنده ضرورت و یا عدم ضرورت تهیه شناسه افزوده برای فروست ها ست .

11- برای فروست ناشران معمولا شناسه افزوده ساخته نمی شود مگر اینکه استفاده کننده گان برای پیدا کردن مطلب مورد نظر خود از آن استفاده کنند.

12- فهرست مستند موضوع ،   نمایانگر سرعنوان های موضوعی استفاده شده همراه با ارجاع های مربوط به هر موضوع در فهرست همگانی کتابخانه است.